Lluka 10:25-37

«10:25-37. Dhe ja, u ngrit një ligjtar që e ngiste dhe thoshte: ‹Mësues, ç'të bëj që të trashëgoj jetën e përjetshme?› Edhe ai i tha: ‹Ç'është shkruar në ligj? Si lexon?› Dhe ai u përgjigj e tha: ‹Të duash Zotin, Perëndinë tënd, me gjithë zemrën tënde, me gjithë shpirtin tënd, me gjithë fuqinë tënde e me gjithë mendjen tënde; edhe të afërmin tënd si veten tënde.› Edhe ai i tha: ‹Drejt u përgjigje; këtë bëj, edhe do të rrosh.› Por ai, duke dashur të përligjte veten, i tha Jisuit: ‹Edhe kush është i afërmi im?› Dhe Jisui u përgjigj e tha: ‹Një njeri po zbriste nga Jerusalemi në Jeriko dhe ra ndër kusarë, të cilët, si e zhveshën dhe e rrahën, ikën dhe e lanë gjysmë të vdekur. Dhe rastësisht po zbriste nëpër atë udhë një prift; dhe, kur e pa, kaloi më tej. Kështu edhe një levit, kur arriti në atë vend dhe e pa, kaloi më tej. Por një samaritan, duke udhëtuar, erdhi tek ai; dhe, kur e pa, iu dhimbs; iu afrua, ia lidhi plagët dhe hodhi mbi to vaj e verë. Edhe, si e hipi mbi kafshën e vet, e solli në një bujtinë dhe u kujdes për të. Dhe të nesërmen nxori dy denarë, ia dha bujtinarit dhe i tha: «Kujdesu për të; dhe ç'të shpenzosh më tepër, do të ta shpaguaj kur të kthehem.» Cili, pra, nga këta të tre të duket se ishte i afërmi i atij që ra ndër kusarë?› Dhe ai tha: ‹Ai që bëri mëshirë me të.› Edhe Jisui i tha: ‹Shko edhe ti dhe bëj kështu.›»

Një murtajë fort e poshtër, të dashurit e mi, është dyfaqësia dhe hipokrizia në veprat dhe në sjelljen tonë, dhe kur njeriu shtiret me fjalë të ëmbla e me një gjuhë të lyer, si të thuash, me mjaltin e mashtrimit, kurse zemra i është plot me hidhërim të skajshëm. Për të tillë themi, me fjalët e njërit prej profetëve të shenjtë: «Gjuha e tyre është shigjetë që shpon; fjalët e gojës së tyre janë të pabesa; secili i flet me paqe të afërmit të vet, kurse në zemër mban armiqësi.» Dhe përsëri: «Fjalët e tyre janë më të buta se vaji, e megjithatë janë shigjeta.» Me këtë nënkuptohet se ato kanë fuqinë e shtizave që bien me rrëmbim e që lëshohen nga harqet.

Prova e pohimit tim është fare pranë: le t'i shqyrtojmë fjalët e ligjtarit, le t'ia heqim fytyrën e huajtur, le t'ia zbulojmë dredhitë, le t'i shohim fjalët e tij të ëmbla që lindin nga mashtrimi dhe dinakërinë që fshehin. Sepse «ja», thotë, «u ngrit një ligjtar dhe e ngau, duke thënë: ‹Mësues, ç'të bëj që të trashëgoj jetën e përjetshme?›» Me fjalën «ligjtar», ungjillori i lumtur këtu kuptonte, sipas zakonit të hebrenjve, dikë që e njihte ligjin, ose të paktën që gëzonte emrin se e dinte, ndonëse në të vërtetë nuk e dinte. Ky njeri pandehte se mund ta zinte në kurth Krishtin; dhe në ç'mënyrë, po e them. Disa trillues, mësuar të flisnin kot më kot, endeshin kudo nëpër gjithë Judenë dhe në vetë Jerusalemin, shpifnin kundër Krishtit dhe thoshin se ai mësonte që urdhërimi i dhënë prej Moisiut nuk vlente asgjë, se nuk donte t'i vinte veshin ligjit që dikur u qe dhënë etërve, kurse vetë fuste mësime të reja dhe u thoshte gjëra nga mendja e vet të gjithë atyre që i frikësoheshin Perëndisë, gjëra që nuk pajtoheshin me ligjin që qe dhënë dikur. Edhe atëherë kishte besimtarë që u kundërviheshin fjalëve të këtyre njerëzve dhe kudo pranonin lajmin shpëtues të ungjillit. Prandaj ligjtari iu afrua për ta ngarë, sepse donte, madje shpresonte, se do të mund ta zinte në kurth Krishtin, ta shtynte të thoshte diçka kundër Moisiut dhe të pohonte se mësimi i vet ishte shumë më i mirë se urdhërimi, shërbëtor i të cilit qe Moisiu, dhe i tha: «Ç'të bëj që të trashëgoj jetën e përjetshme?»

Por kushdo që e kupton thellë misterin e Mishërimit, me të drejtë mund t'i thotë: Po të ishe i zoti në ligj dhe në kuptimin e mësimit të tij të fshehur, nuk do të të kishte shpëtuar se Kush është ai që guxon ta ngasësh. Sepse ti mendoje se ai ishte thjesht njeri, dhe asgjë më tepër, e jo më fort Perëndi, që u shfaq në trajtë njeriu, që i njeh gjërat e fshehta dhe mund të shohë në zemrat e atyre që i afrohen. Në shumë mënyra Emanueli të paraqitet përmes hijes së Moisiut. E pe atje të flijuar si qengj, e megjithatë ai e mundi shfarosësin dhe e asgjësoi vdekjen me gjakun e vet. E pe në ndërtimin e arkës, ku qe vendosur ligji hyjnor: sepse ai ishte në mishin e tij të shenjtë porsi në një arkë, duke qenë Fjala e Atit, Biri që lindi prej tij për nga natyra. E pe si fronin e mëshirës në tabernakullin e shenjtë, rreth të cilit rrinin serafimët [qerubinët]: sepse ai është froni ynë i mëshirës për faljen e mëkateve tona. Po! Dhe, mu ashtu si njeri, atë e lavdërojnë serafimët, të cilët janë fuqitë e mençura e të shenjta atje lart, sepse rrinë rreth fronit të tij hyjnor e të lartësuar. E pe si shandanin me shtatë llamba në Shenjtëroren e Shenjtërave: sepse e bollshme është drita e Shpëtimtarit për ata që nguten drejt tabernakullit të brendshëm. E pe si bukën e vënë mbi tryezë: sepse ai është buka e gjallë, që zbriti nga qielli dhe i jep jetë botës. E pe si gjarprin prej bronzi që u ngrit lart si shenjë dhe që, kur shihej, shëronte kafshimet e gjarpërinjve: sepse, ndonëse mori trajtën tonë, pra trajtën e asaj që është e keqe, ai megjithatë për nga natyra është i mirë dhe mbetet ai që ishte. Sepse gjarpri është figura e ligësisë; por, kur u ngrit lart dhe duroi kryqin për ne, ai i bëri të pafuqishme kafshimet e atyre gjarpërinjve të arsyeshëm, të cilët s'janë tjetër veçse Satanai dhe fuqitë e liga nën urdhrin e tij.

Por, ndonëse ligjtari gëzonte emrin se ishte i mësuar në ligj, megjithatë Ai që parafytyrohet nga hija e ligjit i mbetej krejt i panjohur, ndonëse qe shpallur qëmoti me fjalët e profetëve të shenjtë. Sepse, po të mos ishte zhytur në padije të plotë, si do të mund t'i afrohej Atij si një njeriu të thjeshtë? Ose si do të kishte guxuar të ngiste Perëndinë, që provon zemrat dhe veshkat, dhe të cilit s'i fshihet asgjë nga ato që janë në ne? Sepse ai thotë: «Mësues, ç'të bëj që të trashëgoj jetën e përjetshme?» E quan Mësues, kur nuk pranon të mësosh? Shtiret sikur e nderon Atë që shpreson ta zësh në kurth, dhe si karrem në grepin tënd vë ëmbëlsinë e fjalëve?

Po ç'do të mësoje? «Sepse ç'të bëj», thotë, «që të trashëgoj jetën e përjetshme?» Vër re përsëri, të lutem, ligësinë në fjalët e ligjtarit. Sepse mund të kishte thënë: Ç'të bëj që të shpëtoj, ose që t'i pëlqej Perëndisë e të marr shpërblim prej tij? Por këtë e lë mënjanë dhe përdor më fort shprehjet e Shpëtimtarit, duke derdhur përqeshje mbi kryet e tij. Sepse, meqë Shpëtimtari ynë i përbashkët, Krishti, e kishte zakon të fliste vazhdimisht për jetën e përjetshme me të gjithë ata që i afroheshin, ligjtari mendjemadh, për ta tallur, siç thashë, përdor shprehjet e vetë Krishtit.

Tani, po të kishe dashur vërtet të mësoje, do të kishe dëgjuar prej tij gjërat që të çojnë drejt jetës së përjetshme; por, meqë e ngas me ligësi, s'do të dëgjosh asgjë më tepër veçse ato urdhërime që dikur u qenë dhënë prej Moisiut. Sepse «Ç'është shkruar», thotë, «në ligj? Si lexon?» Dhe, kur ligjtari përsëriti atë që urdhërohet në ligj, Krishti, si ai që i di të gjitha, thua se për ta ndëshkuar ligësinë e tij dhe për të qortuar qëllimin e tij të keq, tha: «Drejt u përgjigje; këtë bëj, edhe do të rrosh.» Ligjtari e humbi gjahun; gjuajti tej shenjës, ligësia e tij doli e kotë, thumbi i smirës u shua, rrjeta e mashtrimit u ça, e mbjella e tij s'dha fryt, mundi i tij s'nxori dobi; dhe, si ndonjë anije që e mbyti fatkeqësia, pësoi një mbytje të hidhur. Le të thërrasim, pra, kundër tij me fjalët e Jeremisë: «U gjete dhe u zure, sepse u ngrite kundër Zotit.»

Por, si e humbi gjahun, siç thashë, bie kokëposhtë në kotësi; sillet me nxitim nga një gropë në tjetrën, nga një lak në tjetrin, nga mashtrimi te mendjemadhësia: veset, si të thuash, ia japin njëri-tjetrit, dhe ai hidhet andej-këtej kudo, ku një ligësi, sapo e ka kapur, e shtyn drejt një tjetre, e çon kudo që t'i qëllojë dhe e bën lehtësisht të endet nga humbja në humbje. Sepse ai nuk pyet që të mësojë, por, siç tha Ungjillori, «duke dashur të përligjte veten». Sepse vër re si, nga vetëdashuria dhe nga mendjemadhësia, thirri pa turp: «Edhe kush është i afërmi im?» Dhe a s'ka njeri, o ligjtar, si ti? A ngrihesh mbi të gjithë? Ji më pak kryelartë. Kujto ç'thotë autori i librit të Fjalëve të Urta: «se të mençur janë ata që e njohin veten.» Ai, pra, e lartëson veten, shfryn gjëra mendjemëdha dhe mburret me përfytyrime të kota; por mësoi prej Krishtit se, meqë ishte pa dashuri ndaj të afërmve të tij, vetëm të mburrurit e thatë se ishte i ditur në ligj nuk i vlente aspak. Sepse Perëndia, që është mbi të gjitha, shikon më fort veprat dhe nuk u jep lavdi pohimeve të thata e thjesht të rreme.

Prandaj Shpëtimtari i të gjithëve, me shumë mjeshtëri, thur shëmbëlltyrën e atij që ra në duart e kusarëve, duke thënë se, ndërsa ai dergjej gjysmë i vdekur dhe në skajin e fundit të së keqes, kaloi një prift, dhe po ashtu një levit, pa ndier ndaj tij asnjë ndjenjë njerëzore, as pa i pikuar mbi të vajin e dashurisë plot dhembshuri; përkundrazi, mendja e tyre ishte e pandjeshme dhe mizore ndaj tij. Por një njeri i një kombi tjetër, një samaritan, e përmbushi ligjin e dashurisë. Prandaj me të drejtë pyeti se cili nga këta të tre, sipas tij, ishte i afërmi i atij që vuante. Dhe ai tha: «Ai që bëri mëshirë me të.» Dhe këtu Krishti shtoi: «Shko edhe ti dhe bëj kështu.» E ke parë, o ligjtar, dhe shëmbëlltyra e vërtetoi, se s'i vlen fare asnjë njeriu të ngrihet lart me emra bosh dhe të mburret me tituj pa kuptim e qesharakë, për sa kohë që nuk i shoqëron shkëlqimi i veprave. Sepse nderi i priftërisë s'u vlen atyre që e mbajnë, po aq sa edhe emri i të diturit në ligj s'u vlen atyre që njihen kështu, po të mos shquhen edhe në vepra. Sepse ja! Po i thuret një kurorë dashurie atij që do të afërmin e tij; dhe ai del të jetë një samaritan. As nuk hidhet poshtë për këtë punë: sepse ai që ishte i pari ndër nxënësit, Pjetri i lumtur, dëshmoi, duke shkruar kështu: «Vërtet e kuptoj se Perëndia nuk mban anë; por, në çdo komb, kushdo që i frikësohet dhe punon drejtësi, është i pranuar prej tij.» Sepse Krishti, që i do virtytet tona, i pranon të gjithë ata që janë të zellshëm në vepra të mira; nëpërmjet të cilit dhe bashkë me të cilin, Perëndisë Atë i qoftë lavdi e pushtet, bashkë me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.