Lluka 12:41-48

«12:41-48. Edhe Pjetri tha: Zot, këtë shëmbëlltyrë po e thua për ne, apo edhe për të gjithë? Edhe Zoti tha: Vallë, cili është kujdestari besnik dhe i urtë, që i zoti do ta vërë mbi shtëpinë e vet, për t'u dhënë pjesën e ushqimit në kohën e duhur? Lum ai shërbëtor që, kur të vijë i zoti, do ta gjejë duke bërë kështu. Me të vërtetë po ju them se do ta vërë përmbi gjithçka që ka. Por, në qoftë se ai shërbëtor thotë me vete: ‹Im zot po vonon të vijë›, dhe zë të rrahë shërbëtorët e shërbëtoret, edhe të hajë e të pijë e të dehet, i zoti i atij shërbëtori do të vijë në një ditë kur nuk e pret dhe në një orë që nuk e di, dhe do ta ndajë më dysh, dhe do t'i japë pjesën bashkë me të pabesët. Edhe ai shërbëtor që e njihte vullnetin e të zotit, dhe nuk e bëri, as nuk u bë gati sipas vullnetit të tij, do të rrihet me shumë goditje. Kurse ai që nuk e njihte, por bëri gjëra që meritojnë goditje, do të rrihet me pak. Sepse kujtdo që iu dha shumë, shumë do t'i kërkohet; dhe atij që i besuan shumë, më tepër do t'i kërkojnë.»

Është gjë e mirë dhe shpëtimtare për ne që ta drejtojmë vështrimin depërtues të mendjes te fjalët e Perëndisë. Sepse për fjalët që thotë Perëndia është shkruar: «Kush është i urtë, që t'i kuptojë ato? Ose i mençur, që të njohë kuptimin e tyre?» Sepse thjesht të dëgjosh dhe ta pranosh në vesh fjalën e folur është gjë e përbashkët për të gjithë njerëzit, si për të urtët, ashtu edhe për ata që nuk janë të tillë; kurse shprehia për të depërtuar thellë në mendime të dobishme gjendet vetëm te ata që janë vërtet të urtë. Le t'ia kërkojmë, pra, këtë Krishtit; le të marrim për shembull Pjetrin e lumtur, atë nxënës të zgjedhur, atë kujdestar besnik e besimtar të vërtetë, i cili, kur dëgjoi Krishtin të thoshte diçka fort të dobishme për ta, u lut që t'i shpjegohej, dhe nuk e la të kalonte, sepse ende nuk e kishte kuptuar qartë. Sepse ai tha: «Zot, këtë shëmbëlltyrë po e thua për ne, apo edhe për të gjithë?» Është, pyet ai, ligj i përgjithshëm, që u takon të gjithëve njësoj, apo u përket vetëm atyre që janë më lart se të tjerët? Çfarë ishte, pra, ajo që e shqetësoi nxënësin e urtë, ose çfarë e shtyu të dëshironte të mësonte gjëra të tilla nga Krishti? Këtë pikë, pra, do ta shqyrtojmë së pari.

Ka, pra, disa urdhërime që u përshtaten atyre që kanë arritur në grada apostolike, ose zotërojnë një njohuri më të lartë se e zakonshmja dhe virtytet më të larta shpirtërore; kurse të tjera u përkasin atyre që janë në një gradë më të ulët. Dhe se kjo është e vërtetë dhe sipas fjalëve të mia, mund ta shohim nga ajo që Pavli i lumtur u shkroi disa prej nxënësve të tij: «Ju dhashë të pini qumësht, dhe jo ushqim të fortë, sepse nuk ishit ende aq të fortë, madje as tani nuk mund ta duronit.» «Sepse ushqimi i fortë është për ata që janë të rritur, të cilët, prej përsosmërisë, i kanë shqisat e zemrës të stërvitura për të dalluar të mirën nga e keqja.» Sepse, bie fjala, ashtu si barrët shumë të rënda mund t'i mbajnë vetëm njerëzit me trup shumë të fuqishëm, kurse njerëzit me shtat më të dobët nuk u dalin dot, kështu edhe prej atyre që kanë mendje të fuqishme me të drejtë mund të pritet të përmbushin urdhërimet më të rënda dhe më të larta ndër ato që u ka hije shenjtorëve. Kurse ato që janë, si të thuash, të thjeshta e fare të lehta, dhe pa asnjë vështirësi, u përshtaten atyre që ende nuk e kanë arritur këtë forcë shpirtërore. Prandaj Pjetri i lumtur, duke peshuar me veten fuqinë e asaj që kishte thënë Krishti, me të drejtë pyeti se cili nga të dy nënkuptohej: a i drejtohej thënia të gjithë besimtarëve, apo vetëm atyre, domethënë atyre që ishin thirrur në nxënësi dhe ishin nderuar veçanërisht me dhënien e pushteteve apostolike?

Po cila është përgjigjja e Zotit tonë? Ai përdor një shembull të qartë dhe fort të dukshëm, për të treguar se urdhërimi u përket veçanërisht atyre që zënë një vend më të nderuar dhe janë pranuar në radhët e mësuesve. «Sepse cili është, thotë ai, shërbëtori besnik dhe i urtë, që i zoti do ta vërë mbi shtëpinë e vet, për t'u dhënë pjesën e ushqimit në kohën e duhur?» ‹Le të marrim me mend, thotë ai, një zot shtëpie, i cili, duke qenë gati të nisej për udhë, ia kishte besuar një prej shërbëtorëve të vet besnikë kujdesin e gjithë shtëpisë së tij, që t'u jepte njerëzve të shtëpisë, domethënë shërbëtorëve, pjesën e grurit në kohën e duhur. Kur, pra, të kthehet e të vijë në shtëpi, thotë ai, në qoftë se e gjen duke bërë ashtu siç kishte urdhëruar, fort i lumtur do të jetë ai shërbëtor. Sepse do ta vërë, thotë, përmbi gjithçka që ka. Por, në qoftë se ai është i shkujdesur dhe përtac, dhe i pëlqen të shtypë bashkëshërbëtorët e tij, të hajë e të pijë, i dhënë pas kënaqësive të shfrenuara, do të ndahet më dysh, domethënë do të pësojë ndëshkimin më të rëndë, kur i zoti të vijë tek ai në një ditë kur nuk e pret dhe në një orë që nuk e di.›

I tillë është, pra, kuptimi i thjeshtë dhe i qartë i këtij fragmenti. Por, në qoftë se tani e përqendrojmë mendjen me kujdes mbi të, do të shohim çfarë nënkuptohet me të, dhe sa i dobishëm është për ata që janë thirrur në apostullim, domethënë në detyrën e mësuesit. Shpëtimtari ka caktuar, si të thuash, mbi shërbëtorët e vet (domethënë mbi ata që me anë të besimit u fituan për të njohur lavdinë e tij) kujdestarë, njerëz besnikë e me mendje të gjerë, të mësuar mirë në mësimet e shenjta. Dhe i caktoi, duke i urdhëruar t'u jepnin bashkëshërbëtorëve të tyre pjesën e ushqimit; dhe jo thjesht e pa dallim, por në kohën e vet të duhur. Me këtë kuptohet një ushqim i tillë, dua të them ushqim shpirtëror, që është i mjaftueshëm dhe i përshtatshëm për secilin. Sepse nuk është e udhës që t'u japim thjesht të gjithëve që kanë besuar në Krishtin mësim mbi çdo gjë; sepse është shkruar: «Me dituri njihi shpirtrat e grigjës sate.» Sepse krejt ndryshe e vendosim në udhët e së vërtetës atë që sapo është bërë nxënës: i japim një mësim të thjeshtë, ku nuk ka asgjë të thellë a të vështirë për t'u kuptuar, e këshillojmë të largohet nga lajthitja e shumëhyjnisë, dhe e bindim si duhet të dallojë, nëpërmjet bukurisë së gjërave të krijuara, Krijuesin dhe Mjeshtrin e gjithësisë, që është Një për nga natyra dhe vërtet Perëndi. Dhe krejt ndryshe i mësojmë ata që janë më të përforcuar në mendje e të zotë të kuptojnë cila është lartësia dhe thellësia, cila gjatësia dhe gjerësia, e përkufizimeve të Hyjnisë më të lartë. Sepse, siç e thamë tashmë, «ushqimi i fortë është për ata që janë të rritur.»

Prandaj kushdo që, me urtësi, në kohën e duhur dhe sipas nevojës së tyre, do t'u ndajë bashkëshërbëtorëve të vet pjesën e tyre, domethënë ushqimin, fort i lumtur do të jetë, sipas fjalës së Shpëtimtarit. Sepse do të quhet i denjë për gjëra edhe më të mëdha, dhe do të marrë një shpërblim të përshtatshëm për besnikërinë e tij. «Sepse do ta vërë, thotë ai, përmbi gjithçka që ka.» Dhe këtë Shpëtimtari na e ka mësuar edhe gjetkë, ku, duke lëvduar shërbëtorin e zellshëm dhe besnik, tha: «O shërbëtor i mirë dhe besnik, mbi pak gjëra ishe besnik, mbi shumë gjëra do të të vë; hyr në gëzimin e zotit tënd.»

Por, thotë ai, në qoftë se ndonjëri e lë pas dore detyrën për të qenë i kujdesshëm e besnik, dhe e përçmon vigjilencën në këto gjëra si të tepërt, e lë mendjen të dehet nga brengat e botës, joshet drejt udhëve të pahijshme, i tërheq me forcë e i shtyp ata që i janë nën dorë dhe nuk u jep pjesën e tyre, atëherë do të jetë në mjerimin më të madh. Sepse kjo, mendoj unë, dhe vetëm kjo, është kuptimi i të ndarit të tij më dysh. «Edhe pjesa e tij, thotë ai, do të jetë bashkë me të pabesët.» Sepse kushdo që i ka bërë keq lavdisë së Krishtit, ose ka guxuar të mendojë me përbuzje për grigjën që iu besua, nuk ndryshon aspak nga ata që nuk e njohin atë; dhe të gjithë njerëzit e tillë me të drejtë do të numërohen ndër ata që s'kanë dashuri për të. Sepse Krishti dikur i tha Pjetrit të lumtur: «Simon, bir i Jonait, a më do? Kullot delet e mia; kullot qengjat e mi.» Në qoftë se, pra, ai që kullot grigjën e vet e do atë, atëherë sigurisht ai që e lë pas dore dhe braktis pa mbikëqyrje grigjën që iu besua, e urren atë; dhe po ta urrejë, do të ndëshkohet dhe do të bjerë nën atë dënim që u shpall mbi të pabesët, i dënuar pikërisht nga vetë shkujdesja dhe përbuzja e tij. I tillë ishte ai që mori talentin për të tregtuar në gjërat shpirtërore, dhe nuk e bëri këtë, por, përkundrazi, e solli të pashtuar atë që i qe dhënë, duke thënë: «Zot, e dija se je njeri i ashpër, që korr atje ku të tjerët kanë mbjellë, dhe mbledh prej nga të tjerët kanë shpërndarë; dhe pata frikë, dhe e fsheha talentin: ja, ke atë që të përket.» Kurse ata që kishin marrë pesë talentët, ose edhe më shumë, dhe u munduan dhe e deshën shërbimin, u nderuan me grada të lavdishme. Sepse dëgjuan, njëri prej tyre: «Ji mbi dhjetë», dhe tjetri: «Ji mbi pesë qytete»; ndërsa ai shërbëtor fyes dhe përtac pësoi dënimin më të rëndë. Të jesh, pra, i shkujdesur në kryerjen e detyrave të shërbesës është kudo e rrezikshme, ose më mirë, u sjell njerëzve humbjen; kurse t'i kryesh ato me zell të palodhur na fiton jetë e lavdi. Dhe kjo do të thotë t'u flasim bashkëshërbëtorëve tanë drejt dhe pa gabim për gjërat që kanë të bëjnë me Perëndinë, dhe për gjithçka që mund t'u sjellë dobi, që të arrijnë si njohjen, ashtu edhe aftësinë për të ecur drejt. Edhe Pavli i lumtur [Pjetri] u shkruan disa vetave: «Kullotni grigjën e Perëndisë që është midis jush, që, kur të shfaqet Kryebariu, të merrni shpërblimin tuaj.» Dhe, duke ditur se përtacia është dera e humbjes, tha përsëri: «Mjerë unë, në qoftë se nuk predikoj!»

Dhe se një ndëshkim i hidhur e i pashmangshëm u kanoset atyre që janë përtacë në këtë detyrë, Shpëtimtari e tregoi menjëherë, duke i shtuar asaj që tashmë qe thënë dy shembuj njëri pas tjetrit. «Sepse shërbëtori, thotë ai, që e njihte vullnetin e të zotit, dhe nuk e bëri, as nuk u bë gati sipas vullnetit të tij, do të rrihet me shumë goditje; kurse ai që nuk e njihte, por bëri gjëra që meritojnë goditje, do të rrihet me pak.» Tani faji është i pamohueshëm në rastin e atij që e njihte vullnetin e të zotit, por pastaj e la pas dore, dhe nuk bëri asgjë që i takonte e që kishte për detyrë ta bënte. Sepse kjo është fyerje e hapët, dhe prandaj edhe goditjet e shumta. Po për ç'arsye iu dhanë pak goditje atij që as e njihte, as e bënte vullnetin e të zotit? Sepse dikush, për shembull, mund të thotë: Si mund të jetë fajtor ai që nuk e dinte? Arsyeja është se ai nuk deshi ta dinte, ndonëse e kishte në dorë ta mësonte. Por, në qoftë se ai që është krejt i paditur për të nuk i shpëton zemërimit, sepse, kur e kishte për detyrë ta dinte, i la pas dore mjetet e të mësuarit, atëherë çfarë arsyetimi mund ta shpëtojë atë që e dinte dhe e shpërfilli, që të mos mbajë me të drejtë shumë goditje? «Sepse kujtdo që iu dha shumë, shumë do t'i kërkohet; dhe atij që i besuan shumë, më tepër do t'i kërkojnë.»

Fort i rëndë është, pra, dënimi i atyre që mësojnë. Dhe këtë na e tregon nxënësi i Krishtit, duke thënë: «Mos u bëni shumë mësues ndër ju, o vëllezërit e mi, duke ditur se do të marrim një dënim më të madh.» Sepse i bollshëm është dhurimi i dhuntive shpirtërore mbi ata që janë të parët e popullit; sepse kështu edhe Pavli i urtë i shkroi diku Timoteut të lumtur: «Zoti do të të japë urtësi në çdo gjë.» Dhe: «Mos e përçmo dhuratën që është në ty, e cila të qe dhënë me vënien e duarve të mia.» Prej të tillëve, pra, Shpëtimtari i të gjithëve, meqë u ka dhënë shumë, kërkon shumë në këmbim. Dhe cilat janë virtytet që kërkon? Qëndrueshmëri në besim; saktësi në mësim; të jemi të mbështetur mirë në shpresë; të palëkundur në durim; të pamposhtur në forcën shpirtërore; të gëzuar e trima në çdo vepër më të lartë; që kështu t'u bëhemi të tjerëve shembuj të jetës ungjillore. Sepse, po të jetojmë kështu, Krishti do të na dhurojë kurorën; nëpërmjet të cilit e bashkë me të cilit, Perëndisë Atë i qoftë lavdia dhe pushteti, bashkë me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.