Lluka 13:6-9

«13:6-9. Edhe tregoi këtë shëmbëlltyrë: Një njeri kishte një fik të mbjellë në vreshtin e tij, edhe erdhi e kërkoi fryt në të, po nuk gjeti. Atëherë i tha vreshtarit të vreshtit të tij: ‹Ja, tashmë tre vjet vij e kërkoj fryt në këtë fik, edhe nuk gjej. Prite, pra: përse e bën edhe tokën të pafrytshme?› Po ai u përgjigj e i tha: ‹Zot, lëre edhe këtë vit, gjersa ta rrëmih rreth e qark edhe ta plehëroj; edhe në qoftë se do të japë fryt vitin që vjen, mirë; e në mos, do ta presësh.›»

Psalmisti tregon butësinë e pashoqe të Krishtit, Shpëtimtarit të të gjithëve, me këto fjalë: «Zot, ç'është njeriu, që e kujton, apo i biri i njeriut, që e viziton?» Sepse njeriu mbi dhé, për sa i përket natyrës së tij trupore, është pluhur e hi; por Perëndia e ka nderuar, se e bëri sipas shëmbëllimit dhe ngjashmërisë së Tij: jo në trajtën e tij trupore, kuptohet, por më tepër ngaqë është i zoti të jetë i drejtë e i mirë dhe i përshtatshëm për çdo virtyt. Krijuesi, pra, kujdeset për të, si për krijesën e Tij, dhe për të stolisur dheun. Sepse, siç thotë profeti Isaia: «Nuk e bëri kot, por që të banohej»; e banohej, kuptohet, prej një gjallese të arsyeshme, që me sytë e mendjes mund të dallojë Krijuesin dhe Mjeshtrin e gjithësisë, dhe ta lavdërojë ashtu si frymërat që janë lart. Por meqë, me dredhitë mashtruese të gjarprit, ai ishte kthyer drejt ligësisë, mbahej i lidhur fort me vargonjtë e mëkatit dhe ishte larguar shumë nga Perëndia, Krishti e kërkoi, që të mund të ngjitej sërish lart; e formoi rishtas ashtu siç ishte në fillim dhe i dha pendimin si udhën që e çon drejt shpëtimit.

Paraqet, pra, një shëmbëlltyrë të urtë; por ne, ndoshta, duhet më parë të shpjegojmë cili qe rasti që çoi tek ajo, ose fare ç'nevojë e shtyu ta parashtronte.

Ishin, pra, disa që i treguan Krishtit, Shpëtimtarit të të gjithëve, se Pilati kishte vrarë me mizori dhe pa mëshirë disa galileas, dhe kishte përzier gjakun e tyre me flijimet e tyre. Dhe të tjerë i treguan se kulla pranë Shilos kishte rënë dhe tetëmbëdhjetë veta kishin vdekur nën gërmadha. E më pas, lidhur me këto ngjarje, Krishti u kishte thënë dëgjuesve të Tij: «Me të vërtetë po ju them: po të mos pendoheni, edhe ju do të humbni po ashtu.» Kjo ishte koka dhe rrënja e kësaj shëmbëlltyre, pika drejt së cilës ajo, si të thuash, synonte.

Kuptimi i jashtëm i kësaj pjese s'ka nevojë as për një fjalë të vetme që të shpjegohet; por, kur rrëmojmë në domethënien e saj të brendshme, të fshehtë e të padukshme, ajo, pohojmë ne, është kjo. Israelitët, pas kryqëzimit të Shpëtimtarit tonë, ishin caktuar të binin në mjerimet që meritonin: Jerusalemi u pushtua dhe banorët e tij u therën nga shpata e armikut. As nuk do të vdisnin vetëm kështu, por shtëpitë e tyre do të digjeshin me zjarr, madje edhe tempulli i Perëndisë do të rrënohej. Ka gjasë, pra, se Ai e krahason sinagogën e hebrenjve me një fik; sepse edhe Shkrimi i Shenjtë i krahason ata me bimë të ndryshme: me hardhinë, për shembull, me ullirin, madje edhe me një pyll. Sepse profeti Jeremia një herë thotë për Jerusalemin, ose më mirë për banorët e tij: «Israeli është një hardhi me shumë degë.» Dhe një herë tjetër, duke iu drejtuar atij, thotë: «Zoti të quajti me emrin ulli i bukur, me hije të dendur në pamje; në kohën e krasitjes u ndez zjarr në të; i madh qe shtrëngimi që ra mbi të; u shkatërruan degët e tij.» Dhe një tjetër nga profetët e shenjtë, që e krahason me malin e Libanit, flet kështu: «Hap dyert e tua, o Liban, edhe zjarri do të përpijë kedrat e tu.» Sepse pylli që ishte në Jerusalem, domethënë populli i atjeshëm, sado i shumtë e i panumërt që ishte, u shkatërrua si nga zjarri. Ai, pra, siç thashë, e merr fikun për të cilin flitet në shëmbëlltyrë si figurë të sinagogës hebraike, domethënë të israelitëve; dhe «tre vjet», thotë Ai, «kërkoi fryt në të, po nuk gjeti». Me këto, me sa mendoj, na tregohen ato tri periudha gjatë të cilave sinagoga e hebrenjve nuk dha fryt. E para prej tyre, mund të thuhet, ishte ajo në të cilën jetuan Moisiu dhe Aaroni e bijtë e tij, që i shërbyen Perëndisë duke mbajtur detyrën e priftërisë sipas ligjit. E dyta ishte periudha e Isuut, të birit të Navit, dhe e gjyqtarëve që erdhën pas tij. Dhe e treta, ajo në të cilën lulëzuan profetët e bekuar, deri në kohën e Joan Pagëzorit. Gjatë këtyre periudhave Israeli nuk dha asnjë fryt.

Por mund të përfytyroj njerëz që i ngrenë kësaj kundërshtimin e mëposhtëm: «Po ja, ajo e kreu shërbesën e urdhëruar nga ligji dhe solli flijimet, që përbëheshin nga gjaku i kafshëve të flijuara dhe nga djegia e temjanit.» Por kësaj i përgjigjemi se në shkrimet e Moisiut kishte vetëm një figurë të së vërtetës dhe një shërbesë të trashë e lëndore; nuk kishte ende një shërbesë të thjeshtë, të kulluar e frymërore, siç pohojmë ne se Perëndia e do më së shumti, sepse kështu e mësuam nga Krishti, që tha: «Perëndia është Frymë, edhe ata që e adhurojnë duhet ta adhurojnë në frymë e në të vërtetën.» Për sa i përket, pra, vullnetit të mirë të Atit, dhe, kuptohet, edhe atij të Birit, shërbesa që përbëhej nga hijet e figurat ishte e papranueshme, sepse ishte fare pa fryt në çdo gjë që i përket një arome të ëmbël frymërore. Dhe prandaj u hodh poshtë; sepse kështu na mëson Shpëtimtari, kur i thotë Perëndisë Atë në qiell: «Flijim dhe blatë nuk deshe; olokauste dhe flijime për mëkat nuk kërkove.» Dhe përsëri, me zërin e Isaisë, Ai vetë u thotë atyre që kërkonin ta kryenin: «Kush e kërkoi këtë nga duart tuaja? Mos e shkelni më oborrin tim; në qoftë se sillni miell të hollë, është më kot; temjani është neveri për mua.» Si, pra, mund të merret ajo që Perëndia e urren dhe e ka neveri, si fryti i arsyeshëm e frymëror i shpirtit, i pëlqyeshëm prej Tij?

Thotë, pra: «Ja, tre vjet vij e kërkoj fryt në këtë fik, edhe nuk gjej. Prite, pra: përse e bën edhe tokën të pavlefshme?» Sikur të thoshte: Le të lihet bosh vendi i këtij fiku të shterpë, se atëherë do të mbijë, ose mund të mbillet aty, ndonjë pemë tjetër. Dhe kjo edhe u bë; sepse shumësia e johebrenjve u thirr në vendin e tij dhe mori në zotërim trashëgiminë e israelitëve. Ajo u bë populli i Perëndisë, bima e parajsës, një filiz i mirë e i nderuar, që di të nxjerrë fryt jo në hije e figura, por me një shërbesë të kulluar dhe krejtësisht të panjollë, pikërisht atë që bëhet në frymë e në të vërtetën, si e blatuar për Perëndinë, që është një Qenie jolëndore.

I zoti i tokës, pra, tha se fiku, që kaq gjatë kishte qenë i shterpë e pa fryt, duhej prerë. Por vreshtari, thotë Shkrimi, iu lut duke thënë: «Zot, lëre edhe këtë vit, gjersa ta rrëmih rreth e qark edhe ta plehëroj; edhe në qoftë se do të japë fryt vitin që vjen, mirë; e në mos, do ta presësh.»

Tani duhet të shqyrtojmë se kush duhet kuptuar me vreshtarin. Në qoftë se dikush do të pohonte se ai është engjëlli që Perëndia e caktoi rojtar të sinagogës së hebrenjve, nuk do t'i shpëtonte një shpjegim i përshtatshëm. Sepse kujtojmë se profeti Zaharia shkroi se një nga engjëjt e shenjtë qëndronte e bënte lutje për Jerusalemin, duke thënë: «O Zot i tërëfuqishëm, deri kur nuk do të mëshirosh Jerusalemin dhe qytetet e Judës, të cilat i ke braktisur, ja, prej shtatëdhjetë vjetësh?» Edhe në Eksod është shkruar se, kur sundimtari i vendit të egjiptianëve me luftëtarët e tij po ndiqte israelitët dhe ishte gati të hynte në betejë me ta, engjëlli i Perëndisë qëndroi midis fushimit të israelitëve dhe atij të egjiptianëve, dhe njëri s'iu afrua tjetrit gjithë natën. Nuk ka, pra, asgjë të papërshtatshme po të supozojmë edhe këtu se engjëlli i shenjtë, rojtari i sinagogës, bëri lutje për të dhe u lut për një afat, me shpresë se, po t'i bindej një ndikimi më të mirë, ajo do të jepte ende fryt.

Por, në qoftë se dikush thotë se vreshtari është Biri, edhe ky mendim ka nga ana e vet një arsye që nuk është e papajtueshme me arsyetimet e drejta. Sepse «Ai është Mbrojtësi ynë pranë Atit» «dhe pajtimi ynë», dhe bujku i shpirtrave tanë, që na krasit vazhdimisht çdo gjë që na bën dëm dhe na mbush me fara të arsyeshme e të shenjta, që kështu të japim fryte për Të; dhe kështu foli Ai për veten: «Doli mbjellësi të mbjellë farën e tij.»

Dhe kjo, që Ai merr mbi vete rolin e vreshtarit, aspak nuk bie ndesh me lavdinë e Birit; sepse edhe vetë Ati del se e ka marrë atë, pa u qortuar aspak për këtë. Sepse Biri u tha apostujve të shenjtë: «Unë jam hardhia, ju jeni degët; Ati im është bujku.» Sepse mënyra e të shprehurit me fjalë duhet herë pas here të përshtatet me supozimet që parashtrohen.

Le të merret, pra, se Ai është Mbrojtësi ynë; dhe thotë: «Lëre edhe këtë vit, gjersa ta rrëmih rreth e qark edhe ta plehëroj.» E ç'është, atëherë, ky vit? Por është e qartë se ky vit i katërt, kjo kohë që erdhi pas atyre periudhave të mëparshme, është ajo në të cilën Fjala e Vetëmlindur e Perëndisë u bë njeri, që t'i nxiste israelitët, të tharë nga mëkati, me këshilla frymërore, si ndonjë bujk: t'i rrëmihte përqark e t'i paralajmëronte, për t'i bërë «të zjarrtë në frymë». Sepse vazhdimisht u shpalli kundër tyre shkatërrim e rrënim, luftëra e kërdi, djegie e robëri, dhe një zemërim që nuk zbutet; kurse, nga ana tjetër, u premtoi se, po të besonin tek Ai dhe të bëheshin më në fund pemë të frytshme, do t'u jepte jetë e lavdi, hirin e birërisë, bashkësinë e Frymës së Shenjtë dhe mbretërinë e qiejve. Por Israeli qe i paaftë të mësohej edhe kështu. Ende ishte një fik i shterpë dhe vazhdoi të mbetej i tillë. U pre, pra, që të mos e bënte tokën të pavlefshme; dhe në vend të tij mbiu, si një bimë pjellore, kisha e johebrenjve, e bukur e frytdhënëse, e rrënjosur thellë dhe e patundshme. Sepse u numëruan si bij të Abrahamit dhe u shartuan në ullirin e mirë; sepse u ruajt një rrënjë, dhe Israeli nuk humbi krejt.

Por se ai qe caktuar të pritej, për shkak të shterpësisë së tij të plotë, e shpalli edhe i lumi Joan Pagëzori me këto fjalë: «Ja, sëpata është vënë te rrënja e drurëve; çdo dru, pra, që nuk jep fryt të mirë, pritet edhe hidhet në zjarr.» Edhe një nga profetët e shenjtë * * * * *