Lluka 13:22-30

«13:22-30. Edhe shkonte nëpër qytete e nëpër fshatra duke mësuar, dhe udhëtonte drejt Jerusalemit. Edhe dikush i tha: Zot, a janë pak ata që shpëtohen? Edhe ai u tha atyre: Përpiquni të hyni nga dera e ngushtë; sepse shumë veta, po ju them, do të kërkojnë të hyjnë e nuk do të munden, sapo i zoti i shtëpisë të ngrihet e ta mbyllë derën; edhe ju do të nisni të rrini jashtë e të trokitni në derë, duke thënë: Zot, na hap. Edhe ai do të përgjigjet e do t'ju thotë: Nuk ju njoh nga jeni. Atëherë do të nisni të thoni: Hëngrëm e pimë para teje, dhe ti mësove nëpër rrugët tona. Edhe ai do të thotë: Po ju them, nuk ju njoh nga jeni; largohuni prej meje, ju të gjithë që punoni paudhësi. Atje do të jetë të qara e kërcëllim dhëmbësh, kur të shihni Abrahamin, Isakun e Jakovin dhe gjithë profetët në mbretërinë e Perëndisë, kurse veten tuaj të flakur jashtë. Edhe do të vijnë nga lindja e nga perëndimi, nga veriu e nga jugu, edhe do të ulen në tryezë në mbretërinë e Perëndisë. Edhe ja, ka të fundit që do të jenë të parët, edhe të parë që do të jenë të fundit.»

Anija e drejton timoni për në limanin e duhur; kurse fjala e Perëndisë e qeveris shpirtin e njeriut dhe e udhëheq pa rrezik gabimi te gjithçka që është e nevojshme për shpëtimin. Sepse kështu foli njëri nga profetët e shenjtë: «Merrni me vete fjalë», domethënë ato që i frymëzon Fryma e Shenjtë; sepse asnjë njeri me mend nuk do të thotë se bëhet fjalë për fjalët e të diturve të kësaj bote. Fjalët e tyre i çojnë njerëzit në gropën e humbjes, ngaqë sjellin në botë politeizmin dhe nxitin drejt kënaqësisë mishore e dëshirës për argëtimet e kota të kësaj bote; kurse fjalët e Perëndisë tregojnë udhën për një jetë më të mirë dhe mbjellin tek ne një zell që na bën të ecim me gëzim drejt detyrës për t'i kryer të gjitha ato gjëra që na bëjnë pjesëtarë të jetës së përjetshme.

Le t'u vëmë veshin, pra, fjalëve të Shpëtimtarit, që ua drejtoi atyre që donin të mësonin nëse janë pak ata që shpëtohen; atyre Shpëtimtari u përgjigj: «Përpiquni të hyni nga dera e ngushtë.» Kjo përgjigje mund të duket ndoshta se largohet nga qëllimi i pyetjes. Sepse njeriu donte të mësonte nëse janë pak ata që shpëtohen, kurse ai i tregoi udhën me të cilën mund të shpëtonte vetë, duke thënë: «Përpiquni të hyni nga dera e ngushtë.» Çfarë përgjigjeje t'i japim, pra, kësaj kundërshtie? Përgjigjemi kështu: se ishte zakon i Krishtit, Shpëtimtarit tonë të përbashkët, që t'u dilte para atyre që e pyesnin, jo, kuptohet, sipas asaj që u dukej e mirë atyre, por duke pasur parasysh atë që ishte e dobishme dhe e nevojshme për dëgjuesit e tij. Dhe këtë e bënte sidomos kur dikush donte të mësonte diçka të tepërt e pa dobi shpirtërore. Sepse ç'të mirë kishte të doje të mësoje nëse janë shumë a pak ata që shpëtohen? Ç'dobi u vinte prej kësaj dëgjuesve? Përkundrazi, ishte gjë e nevojshme dhe e çmuar të dije se në ç'mënyrë mund të arrijë njeriu shpëtimin. Prandaj ai hesht me qëllim ndaj pyetjes së kotë që i qe bërë, por vazhdon të flasë për atë që ishte thelbësore, domethënë për njohurinë e nevojshme për të kryer ato detyra me të cilat njerëzit mund të hyjnë nga dera e ngushtë dhe e shtrënguar. Sepse këtë na e ka mësuar edhe në një vend tjetër, duke thënë: «Hyni nga dera e ngushtë; sepse e gjerë është dera dhe e hapët është udha që të çon në humbje, edhe shumë janë ata që hyjnë nëpër të. Sepse e ngushtë është dera dhe e shtrënguar është udha që të çon në jetë, edhe pak janë ata që e gjejnë.»

Tani e quaj për detyrë të përmend përse është e ngushtë dera nëpër të cilën njeriu kalon drejt jetës. Kushdo, pra, që do të hyjë, duhet doemos, para çdo gjëje tjetër, të ketë një besim të drejtë e të paprishur; dhe, së dyti, një moral të panjollë, ku s'ka vend për asnjë qortim, sipas masës së drejtësisë njerëzore. Sepse kështu thotë diku edhe profeti David, kur ia thur me mjeshtëri të përkryer lutjet Perëndisë: «Gjykomë, o Zot, sipas drejtësisë sime, edhe sipas pafajësisë sime më shpërble.» Sepse pafajësia dhe drejtësia e engjëjve të shenjtë, duke qenë në përpjesëtim me natyrën dhe lavdinë e tyre, dallon krejt nga ajo që u përket banorëve të tokës; sepse kjo e fundit është e një lloji më të ulët dhe në çdo pikëpamje më e vogël, ashtu si edhe vetë ata janë më poshtë se engjëjt për nga natyra. Megjithatë, ata që duan të jetojnë me shenjtëri s'mund ta bëjnë pa mundim; sepse, si të thuash, udha që të çon drejt virtytit është gjithnjë e ashpër dhe e pjerrët, dhe për shumicën e njerëzve tepër e vështirë për t'u ecur. Sepse na dalin përpara mundime dhe kemi nevojë të plotë për qëndresë e durim dhe për fisnikëri sjelljeje; po, për më tepër, edhe për një mendje që nuk lë ta tërheqin drejt kënaqësive të ulëta e të shthurura, as ta çojnë nxitjet e paarsyeshme drejt epshit mishor. Ai që e ka arritur këtë në mendje e në qëndresë shpirtërore, do të hyjë lehtë nga dera e ngushtë dhe do të vrapojë përgjatë udhës së shtrënguar. Sepse është shkruar se «me mundime njeriu mundohet për veten e vet dhe me forcë e mposht humbjen e vet.» Dëgjon si e thotë hapur profeti, se e mposht humbjen e vet me forcë; sepse, siç tha përsëri vetë Zoti: «Mbretëria e qiejve fitohet me forcë, dhe të dhunshmit e rrëmbejnë atë.»

«Sepse e gjerë është dera dhe e hapët udha që i çon shumë veta drejt humbjes.» Po ç'duhet të kuptojmë me gjerësinë e saj? Ajo do të thotë prirje e shfrenuar drejt epshit mishor; një jetë e ulët dhe e dhënë pas kënaqësive; gostira të tepruara, dëfrime e banketa, dhe prirje të papërmbajtura drejt gjithçkaje që e dënon ligji dhe që s'i pëlqen Perëndisë; një mendje kryeneçe që s'do t'i përulet zgjedhës së ligjit; një jetë e mallkuar dhe e lëshuar në çdo shthurje, që e heq tej ligjin hyjnor dhe që s'i sjell fare ndër mend urdhërimet e shenjta; pasuria dhe veset që burojnë prej saj, përbuzja e krenaria, dhe përfytyrimi i kotë i mburrjeve kalimtare. Nga të gjitha këto duhet të largohen ata që duan të hyjnë nga dera e ngushtë, të jenë me Krishtin dhe të kremtojnë bashkë me të.

Dhe se ata që s'e kanë këtë prirje s'mund të ecin nëpër këtë udhë, ai e tregoi menjëherë me një shembull të thjeshtë. Sepse ata që erdhën tepër vonë dhe, si të thuash, s'arritën në gosti, e kishin fatin të hidheshin poshtë menjëherë. «Sepse, kur i zoti i shtëpisë të hyjë e ta mbyllë derën», thotë ai, «dhe ata të nisin të thonë nga jashtë: ‹Zot, na hap›, ai do të thotë: ‹Nuk ju njoh nga jeni.›» Sepse, sikur të merrte fytyrën e ndonjë të zoti shtëpie, i cili ka mbledhur shumë nga fqinjët e tij në shtëpinë e në tryezën e tij, e pastaj ka hyrë brenda bashkë me të ftuarit dhe ka mbyllur derën, ai thotë se ata që trokasin më vonë do të kenë për përgjigje: «Nuk ju njoh nga jeni»; dhe, thotë ai, edhe sikur të ngulni këmbë, duke thënë: «Hëngrëm e pimë para teje, dhe ti mësove nëpër rrugët tona», prapëseprapë do të dëgjoni: «Nuk ju njoh nga jeni. Shkoni larg prej meje, ju të gjithë që punoni paudhësi.» Sepse drita s'ka kurrfarë bashkësie me errësirën; as mund të jetë askush pranë Perëndisë krejtësisht të pastër, po të jetë i zënë nga ndyrësitë e mëkatit dhe njolla e tij të mos jetë larë ende.

Megjithatë, duhet të shqyrtojmë më tej se cilët duhet të kuptojmë me ata që i thonë Krishtit: «Hëngrëm e pimë para teje, dhe ti mësove nëpër rrugët tona.» Një pohim i tillë do t'u shkonte izraelitëve, të cilëve Krishti u tha gjithashtu: «Do të shihni Abrahamin, Isakun e Jakovin dhe gjithë profetët në mbretërinë e Perëndisë, kurse veten tuaj të flakur jashtë.» Po si, pra, hanin e pinin ata para Perëndisë? Përgjigjem: duke kryer shërbesën e caktuar në ligj; sepse, kur i flijonin Perëndisë therore me derdhje gjaku, hanin e gostiteshin. Edhe dëgjonin gjithashtu në sinagogat e tyre shkrimet e Moisiut, që shpjegonin porositë e Perëndisë; sepse ai gjithnjë i hapte fjalët e tij me: «Kështu thotë Zoti.» Këta, pra, janë ata që thonë: «Hëngrëm e pimë para teje, dhe ti mësove nëpër rrugët tona.» Por adhurimi me derdhje gjaku s'mjafton për shfajësim, as i lan me të vërtetë njeriu njollat e veta vetëm ngaqë u bë dëgjues i ligjeve hyjnore, po të mos bëjë asgjë nga ç'është urdhëruar.

Dhe, në një mënyrë tjetër, për sa kohë që ata s'pranonin të merrnin besimin që e shfajëson të paudhin, as donin të ndiqnin urdhërimet ungjillore, me të cilat mund të jetosh jetën e shkëlqyer e të zgjedhur, si mund të hynin në mbretërinë e Perëndisë? Prandaj parafigura s'sjell dobi, sepse s'shfajëson askënd, dhe është gjë e pamundur që gjaku i demave e i cjepve të heqë mëkatet.

Bashkë me ata që përmendëm, mund të numërosh edhe disa të tjerë, në gjendje t'i thonë Gjykatësit të të gjithëve: «Hëngrëm e pimë para teje, dhe ti mësove nëpër rrugët tona.» E kush janë përsëri këta? Shumë veta kanë besuar në Krishtin dhe kremtojnë festat e shenjta për nder të tij; edhe, duke shkuar shpesh në kishë, dëgjojnë gjithashtu mësimet e Ungjillit, por në mendjen e tyre s'ruajnë fare asgjë nga të vërtetat e Shkrimit. Dhe tek ata ushtrimi i virtytit mezi shkon qoftë edhe deri në këtë shkallë, ndërsa zemra e tyre është krejt e zhveshur nga frytshmëria shpirtërore. Edhe këta do të qajnë hidhur dhe do të kërcëllijnë dhëmbët, sepse Zoti do t'i mohojë edhe ata. Sepse ai ka thënë se «jo kushdo që më thotë: ‹Zot, Zot›, do të hyjë në mbretërinë e qiejve, por ai që bën vullnetin e Atit tim që është në qiej.»

Por ai tregoi se hebrenjtë do të binin krejtësisht nga grada e tyre, ku, në kuptim shpirtëror, ishin shtëpiakët e tij, dhe se në vend të tyre do të hynte turma e johebrenjve, kur tha: «Do të vijnë nga lindja e nga perëndimi, nga veriu e nga jugu, shumë veta që morën thirrjen, edhe do të prehen bashkë me shenjtorët; kurse ata do të dëbohen; dhe, ndonëse dikur patën vendin e parë, tani do të marrin të dytin, ngaqë të tjerët u vihen përpara.» Kjo edhe ndodhi; sepse johebrenjtë u nderuan shumë më lart se tufa e hebrenjve. Sepse kjo e fundit u bë fajtore si për mosbindje, ashtu edhe për vrasjen e Zotit; kurse johebrenjtë nderuan besimin që është në Krishtin, nëpërmjet të cilit e bashkë me të i qoftë lavdi e pushtet Perëndisë Atë, bashkë me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.